Aeonium smithii to mało znany, lecz niezwykle interesujący sukulent z rodziny gruboszowatych, ceniony zarówno przez kolekcjonerów, jak i miłośników ogrodów skalnych. Wyróżnia się dekoracyjnymi rozetami liści, zwartym pokrojem oraz stosunkowo łatwą uprawą w warunkach pojemnikowych. Choć jego naturalne stanowiska są ograniczone do niewielkiego obszaru na Oceanie Atlantyckim, roślina ta coraz częściej pojawia się w kolekcjach botanicznych oraz w prywatnych ogrodach jako oryginalny akcent roślinny.
Systematyka, pochodzenie i zasięg występowania Aeonium smithii
Gatunek Aeonium smithii należy do rodziny Crassulaceae, czyli tzw. gruboszowatych, obejmującej liczne gatunki typowo sukulenty. Rodzaj Aeonium skupia kilkadziesiąt gatunków pochodzących głównie z obszaru makaronezyjskiego – Wysp Kanaryjskich, Maderę oraz wyspę Porto Santo. Większość z nich to endemity, silnie przystosowane do specyficznego klimatu wyspiarskiego, łączącego wpływy morskie, suchy wiatr oraz intensywne nasłonecznienie.
Aeonium smithii jest gatunkiem endemicznie związanym z archipelagiem Wysp Kanaryjskich. Jego naturalny zasięg występowania jest stosunkowo wąski i ogranicza się w głównej mierze do wyspy La Palma, choć pojedyncze populacje lub formy blisko spokrewnione odnotowywano także na innych wyspach archipelagu. W środowisku naturalnym roślina ta zasiedla przede wszystkim skaliste zbocza, strome urwiska i suche stoki górskie, często na podłożu wulkanicznym, mocno przepuszczalnym i ubogim w składniki mineralne.
Klimat Wysp Kanaryjskich sprzyja rozwojowi sukulentów: zimy są łagodne, bez silnych mrozów, a opady występują nieregularnie, najczęściej w porze chłodniejszej. Aeonium smithii szczególnie dobrze czuje się na stanowiskach położonych powyżej strefy przybrzeżnej, gdzie amplitudy temperatur są wyraźniejsze, a mgły i zachmurzenie okresowo łagodzą silne działanie promieni słonecznych. Roślina w naturalnych warunkach rośnie w niszach skalnych, szczelinach, na półkach skalnych i w miejscach, gdzie gromadzi się odrobina rozkładającej się materii organicznej.
Z uwagi na ograniczony obszar występowania oraz fragmentację siedlisk, Aeonium smithii bywa wymieniane w kontekście roślin wymagających ochrony siedliskowej. Choć nie jest tak szeroko zagrożone jak niektóre inne endemity kanaryjskie, presja ze strony urbanizacji, turystyki, budowy dróg czy zmian użytkowania terenu może prowadzić do kurczenia się naturalnych populacji. Dla zachowania różnorodności biologicznej archipelagu szczególnie ważne jest dokumentowanie stanowisk i ewentualne działania ochronne w rejonach o największym nagromadzeniu endemicznych gatunków.
Charakterystyka morfologiczna i przystosowania do środowiska
Aeonium smithii to roślina wieloletnia, o pokroju kępiastym lub półkrzewiastym. W naturalnych warunkach osiąga zwykle około 20–40 cm wysokości, choć w sprzyjających warunkach uprawy pojemnikowej może dorastać nieco wyżej. Wytwarza wzniesione lub lekko rozgałęzione pędy, które z czasem drewnieją u podstawy. Na końcach pędów znajdują się efektowne rozety liści, stanowiące główną ozdobę gatunku.
Liście Aeonium smithii są mięsiste, soczyste, typowe dla roślin z grupy CAM (metabolizm kwasów gruboszowatych), które wykształciły strategię otwierania aparatów szparkowych głównie nocą, aby ograniczyć utratę wody w ciągu dnia. Blaszka liściowa ma kształt odwrotnie jajowaty do szeroko łopatkowatego, zwężający się w kierunku nasady. Powierzchnia liści bywa lekko omszona lub pokryta drobnymi włoskami, co zmniejsza parowanie i odbija część promieni słonecznych. Kolorystyka liści waha się od jasnozielonej po ciemniejszą, oliwkową z delikatnym połyskiem, a przy silnym nasłonecznieniu może pojawiać się subtelne zaróżowienie na brzegach.
Rozety Aeonium smithii mają średnicę od kilku do kilkunastu centymetrów i są stosunkowo zwarte, co sprawia, że roślina dobrze znosi ekspozycję na wiatr oraz czasowe przesuszenia. W porównaniu z niektórymi gatunkami o bardzo dużych rozetach, Aeonium smithii tworzy formę bardziej kompaktową, lepiej przystosowaną do życia w szczelinach skalnych i na wąskich półkach klifowych.
Kwiatostan pojawia się zwykle po osiągnięciu przez roślinę dojrzałości, często w okresie zimowo-wiosennym, co w klimacie europejskim odpowiada najczęściej miesiącom od późnej zimy do wczesnego lata. Kwiaty zebrane są w wiechowate lub baldachogroniaste kwiatostany wyrastające ponad rozetę. Ich barwa jest zazwyczaj żółta do jasnożółtej, co jest typowe dla licznych gatunków z rodzaju Aeonium. Każdy pojedynczy kwiat ma budowę promienistą, o licznych, wąskich płatkach, przypominających nieco miniaturowe gwiazdy. Kwitnienie jest jednym z najbardziej spektakularnych momentów w cyklu życiowym rośliny, choć u niektórych rozet po zakończeniu kwitnienia może nastąpić zamieranie, co jest zjawiskiem naturalnym.
System korzeniowy Aeonium smithii jest stosunkowo płytki, lecz dobrze rozgałęziony na boki. Przystosowanie to wynika z warunków naturalnych – roślina rzadko ma do dyspozycji grube warstwy gleby, dlatego wykorzystuje każdą szczelinę i porowatość skały, aby dotrzeć do cząstek wody i substancji odżywczych. Korzenie łatwo regenerują się po przycięciu lub uszkodzeniu, co ułatwia ukorzenianie sadzonek pędowych w warunkach uprawy.
Do najważniejszych przystosowań ekologicznych Aeonium smithii należą: magazynowanie wody w liściach i pędach, zwarty pokrój chroniący przed wiatrem, owłosienie ograniczające parowanie, a także wyżej wspomniany metabolizm CAM. Wszystkie te cechy pozwalają przetrwać okresy długotrwałej suszy i wysokich temperatur, charakterystyczne dla licznych stanowisk na Wyspach Kanaryjskich.
Wymagania siedliskowe i uprawa w ogrodach skalnych
Aeonium smithii, podobnie jak inne gatunki z rodzaju, preferuje stanowiska jasne, słoneczne lub lekko półcieniste. W naturalnych warunkach często rośnie na odsłoniętych zboczach, gdzie jest narażone na bezpośrednie nasłonecznienie przez znaczną część dnia. W uprawie w klimacie umiarkowanym roślina dobrze radzi sobie na południowych i zachodnich parapetach, a w okresie letnim także na balkonach i tarasach, o ile zapewni się jej osłonę przed długotrwałymi, ulewnymi deszczami.
Podłoże powinno być bardzo dobrze przepuszczalne, o wysokiej zawartości frakcji mineralnej. Doskonale sprawdza się mieszanka ziemi do sukulentów z dodatkiem żwiru, perlitu, piasku lub drobnego grysu bazaltowego. Zbyt ciężka, gliniasta gleba sprzyja zastoinom wodnym i ryzyku zgnilizn korzeni. W ogrodach skalnych Aeonium smithii najlepiej sadzić na wzniesieniach, w szczelinach murków oporowych, między kamieniami, gdzie woda deszczowa szybko odpływa, a roślina nie stoi w mokrym podłożu.
Podlewanie powinno być umiarkowane. W okresie intensywnego wzrostu, który u Aeonium często przypada na chłodniejsze miesiące (jesień–wiosna), podlewa się roślinę po wyraźnym przesuszeniu górnej warstwy podłoża. Latem, w czasie największych upałów, roślina może częściowo przechodzić w stan spoczynku, redukując wzrost i ograniczając zapotrzebowanie na wodę. Wtedy należy podlewać ją rzadszej, ale równocześnie unikać całkowitego, wielotygodniowego przesuszenia, gdyż na dłuższą metę osłabia to kondycję rośliny.
Nawożenie jest potrzebne w niewielkim stopniu. Wystarcza podanie niewielkiej dawki nawozu o obniżonej zawartości azotu, przeznaczonego dla sukulentów i kaktusów, raz na 4–6 tygodni w okresie aktywnego wzrostu. Nadmierna ilość azotu może prowadzić do nadmiernego wydłużania pędów, rozluźnienia rozet i utraty typowego, zwartego pokroju.
W ogrodach skalnych położonych w strefach klimatycznych o łagodnych zimach (np. nadmorskie rejony południowej Europy) Aeonium smithii może być uprawiane w gruncie przez cały rok, o ile temperatury nie spadają znacznie poniżej zera. Roślina nie jest w pełni mrozoodporna – krótkotrwałe spadki temperatury w okolice -1 do -2°C bywają tolerowane, jednak dłuższe mrozy bez ochrony prowadzą do uszkodzeń tkanek. W głębi kontynentu, przy surowszym klimacie, konieczna jest uprawa pojemnikowa i zimowanie w jasnym, chłodnym, ale wolnym od mrozu pomieszczeniu, np. w ogrodzie zimowym, oranżerii, jasnej klatce schodowej czy nieogrzewanej szklarni.
W uprawie kontenerowej ważne jest, aby doniczka miała duży otwór odpływowy. Dobrym rozwiązaniem jest stosowanie płaskich, szerokich pojemników, w których roślina będzie mogła wytworzyć szerszy system korzeniowy, dodatkowo wypełnionych materiałem drenażowym na dnie. Przy przenoszeniu rośliny z zewnątrz do pomieszczenia na okres zimowy należy stopniowo przyzwyczajać ją do zmiany warunków świetlnych, aby ograniczyć ryzyko zrzucania liści i osłabienia rozet.
Rozmnażanie, pielęgnacja i choroby
Rozmnażanie Aeonium smithii jest stosunkowo proste, szczególnie z sadzonek pędowych. Najczęściej odcina się wierzchołkowe fragmenty pędów z rozetami, które następnie pozostawia się na kilka dni do przeschnięcia. Ranę cięcia warto zabezpieczyć poprzez naturalne zasklepienie; po tym czasie sadzonki umieszcza się w lekkim, przepuszczalnym podłożu z przewagą składników mineralnych. Umiarkowana wilgotność i jasne, lecz nie bezpośrednio nasłonecznione miejsce sprzyjają szybkiemu wytworzeniu korzeni.
Możliwe jest również rozmnażanie z nasion, choć jest ono bardziej czasochłonne i nie zawsze gwarantuje uzyskanie roślin identycznych z formą mateczną, zwłaszcza gdy w pobliżu rosną inne gatunki lub odmiany z rodzaju Aeonium, które mogą się między sobą krzyżować. Wysiew nasion przeprowadza się powierzchniowo, na wilgotnym, drobnoziarnistym podłożu, unikając zakopywania nasion zbyt głęboko. Kiełkowanie wymaga stałej, umiarkowanej wilgotności i temperatury w granicach 18–22°C.
Pielęgnacja Aeonium smithii sprowadza się głównie do odpowiedniego nawadniania, zapewnienia właściwego nasłonecznienia oraz corocznego przeglądu bryły korzeniowej. Co kilka lat warto przesadzić roślinę do świeżego podłoża, usuwając martwe korzenie i ewentualne ogniska zgnilizny. Dobrą praktyką jest także usuwanie przekwitłych kwiatostanów i obumarłych liści, które mogłyby stać się siedliskiem grzybów i szkodników.
W warunkach uprawy domowej Aeonium smithii stosunkowo rzadko pada ofiarą chorób, o ile nie dochodzi do przelania rośliny. Zbyt częste i obfite podlewanie może prowadzić do wystąpienia zgnilizn podstawy pędu i korzeni, co objawia się mięknięciem tkanek, ich ciemnieniem oraz nieprzyjemnym zapachem. W przypadku zauważenia takich objawów konieczne jest szybkie ograniczenie podlewania, ewentualne przycięcie zdrowych fragmentów rośliny i ich ukorzenienie w świeżym, suchym podłożu.
Wśród szkodników najczęściej pojawiają się wełnowce i mszyce, szczególnie w okresach osłabienia roślin lub przy bardzo ciepłym, suchym powietrzu w pomieszczeniach. Wełnowce można usuwać mechanicznie, przecierając liście wacikiem nasączonym alkoholem, a w razie potrzeby stosować odpowiednie środki ochrony roślin. Mszyce zwykle pojawiają się na młodych, miękkich przyrostach i kwiatostanach; ich obecność osłabia roślinę i może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych. Regularna kontrola, właściwa wentylacja i unikanie nadmiernego zagęszczenia roślin na parapecie to najprostsze metody profilaktyczne.
Istotnym elementem pielęgnacji jest także właściwe kształtowanie rośliny. W razie potrzeby można przycinać wydłużone pędy, co sprzyja zagęszczaniu kępy i utrzymaniu zwartych rozet. Przycięte fragmenty zazwyczaj nadają się do ukorzenienia, dzięki czemu z jednej rośliny matecznej można w krótkim czasie uzyskać kilka nowych egzemplarzy.
Zastosowanie Aeonium smithii w ogrodnictwie i kolekcjach
Aeonium smithii to atrakcyjny element kompozycji z innymi skalniakowymi roślinami. Dzięki zwartemu pokrojowi i efektownym rozetom sprawdza się jako akcent w ogrodach skalnych, na murkach, skarpach czy w pojemnikach ustawianych na tarasach i balkonach. Roślina dobrze komponuje się z innymi sukulentami o kontrastowym pokroju i barwie, takimi jak gatunki z rodzaju Sedum, Sempervivum, Crassula czy Echeveria, a także z drobnymi trawami ozdobnymi.
W uprawie pojemnikowej Aeonium smithii stanowi ciekawy element kolekcji roślin egzotycznych. Dobrze prezentuje się w glinianych donicach, misach czy w ceramicznych naczyniach w stylu śródziemnomorskim. Umiejętne łączenie go z kamieniami, żwirem oraz innymi roślinami o odmiennym pokroju pozwala tworzyć miniaturowe krajobrazy przypominające naturalne siedliska Wysp Kanaryjskich. W warunkach miejskich, gdzie powierzchnia uprawy jest ograniczona, takie kompozycje mogą stanowić namiastkę ogrodu skalnego na balkonie lub parapecie.
Z punktu widzenia kolekcjonerów, Aeonium smithii jest interesującym gatunkiem ze względu na swoje pochodzenie i przynależność do bogatego w endemity rodzaju. Roślina ta bywa także wykorzystywana w krzyżówkach hodowlanych w celu uzyskania nowych, ozdobnych odmian o zróżnicowanych liściach i rozetach. Choć sama w sobie nie ma szczególnego znaczenia użytkowego w sensie gospodarczym czy kulinarnym, stanowi ważny element bioróżnorodności roślinności kanaryjskiej i jest cennym materiałem badawczym dla botaników oraz pasjonatów roślin sukulentowych.
W niektórych kolekcjach ogrodów botanicznych Aeonium smithii pełni także funkcję edukacyjną, ilustrując przystosowania sukulentów do życia w trudnych warunkach klimatycznych i glebowych. Prezentuje, w jaki sposób rośliny wykorzystują magazynowanie wody, specjalistyczny metabolizm fotosyntetyczny oraz architekturę rośliny do przetrwania w miejscach, gdzie inne gatunki miałyby trudności z zasiedleniem.
W prywatnych ogrodach, szczególnie tych urządzonych w stylu śródziemnomorskim lub pustynnym, Aeonium smithii może stanowić ważny element dekoracyjny przez większą część roku. Choć okres kwitnienia jest stosunkowo krótki, ozdobne rozety liści pozostają efektowne także poza nim, wprowadzając do kompozycji wyrazistą strukturę i barwę. Roślina, odpowiednio wyeksponowana wśród kamieni, grysu czy żwiru, podkreśla charakter sucholubnego założenia ogrodowego.
Znaczenie przyrodnicze i ochrona gatunku
Aeonium smithii, jako endemit Wysp Kanaryjskich, ma znaczącą wartość przyrodniczą i naukową. Wraz z innymi przedstawicielami rodzaju tworzy specyficzne zbiorowiska roślinne w obrębie roślinności wyspowej, często na siedliskach trudno dostępnych dla człowieka. Obecność tego gatunku świadczy o zachowaniu odpowiednich warunków siedliskowych, takich jak nienaruszona struktura skał, odpowiednia ekspozycja słoneczna oraz naturalna dynamika procesów erozyjnych.
Ze względu na ograniczony zasięg i rosnącą presję antropogeniczną, w tym rozwój infrastruktury, turystyki oraz zmian w sposobie użytkowania ziemi, naturalne populacje Aeonium smithii mogą być narażone na stopniowe kurczenie się. Ochrona tego gatunku opiera się przede wszystkim na ochronie jego siedlisk, często w ramach parków narodowych, rezerwatów przyrody i obszarów Natura 2000 obejmujących część Wysp Kanaryjskich. Dodatkowym wsparciem dla zachowania różnorodności genetycznej gatunku jest jego uprawa w ogrodach botanicznych i kolekcjach naukowych.
Istotne znaczenie ma również upowszechnianie legalnej, szkółkarskiej oferty Aeonium smithii, pochodzącej z kontrolowanych źródeł, co zmniejsza ryzyko nielegalnego pozyskiwania roślin z natury. Hodowla in vitro, rozmnażanie generatywne i wegetatywne w warunkach szklarniowych pozwala na zaspokojenie rosnącego zainteresowania tym gatunkiem wśród kolekcjonerów bez negatywnego wpływu na populacje dzikie.
Z punktu widzenia ochrony przyrody ważne jest również monitorowanie zmian klimatycznych, które mogą wpływać na rozmieszczenie roślin endemicznych. Zmiana rozkładu opadów, częstsze susze lub ekstremalne zjawiska pogodowe mogą prowadzić do przesuwania się stref odpowiednich siedlisk ku wyższym wysokościom n.p.m., co w przypadku wysp o ograniczonej powierzchni oznacza realne ryzyko zmniejszenia areału zajmowanego przez gatunek. Badania nad reakcją Aeonium smithii na takie zmiany mogą dostarczyć cennych informacji dotyczących adaptacji sukulentów do dynamicznie zmieniających się warunków środowiskowych.
Ciekawostki i porównania z innymi gatunkami Aeonium
Rodzaj Aeonium obejmuje liczne gatunki o zróżnicowanej morfologii, od miniaturowych form rozetkowych po okazałe rośliny drzewiaste, osiągające nawet kilka metrów wysokości. Na tym tle Aeonium smithii zajmuje pozycję pośrednią – nie jest ani skrajnie miniaturowe, ani też wybitnie drzewiaste. Jego kompaktowy, półkrzewiasty pokrój czyni je wygodnym w uprawie nawet na niewielkich przestrzeniach.
W porównaniu z popularnym Aeonium arboreum, które tworzy wyższe, silniej rozgałęzione pędy i większe rozety, Aeonium smithii wydaje się subtelniejsze i bardziej delikatne. Z kolei w odniesieniu do Aeonium haworthii czy Aeonium davidbramwellii, gatunek ten wyróżnia się odmiennym układem liści i nieco innym zabarwieniem, co czyni go interesującym uzupełnieniem kolekcji. Niektóre formy Aeonium smithii wykazują lekkie zróżnicowanie w zakresie wielkości rozet czy intensywności barwy, co w przyszłości może stać się podstawą do wyróżniania lokalnych odmian ogrodniczych.
Ciekawostką jest także rytm wzrostu Aeonium smithii. Wiele gatunków z tego rodzaju prowadzi odwrotny do typowych roślin ogrodowych cykl wegetacyjny: aktywnie rosną w miesiącach chłodniejszych i wilgotniejszych, natomiast w okresie letnich upałów przechodzą w fazę względnego spoczynku. Dla ogrodników oznacza to konieczność dostosowania pielęgnacji – intensywniejsze podlewanie i nawożenie przypadają na jesień i wiosnę, natomiast latem podlewanie bywa ograniczone.
Warto również zwrócić uwagę na relacje Aeonium smithii z innymi organizmami. W naturalnym środowisku kwiaty roślin z rodzaju Aeonium przyciągają różne gatunki owadów zapylających, w tym muchówki i drobne błonkówki, dla których nektar stanowi ważne źródło pokarmu. Z kolei gęste rozety mogą dawać schronienie drobnym bezkręgowcom, tworząc mikrohabitat w obrębie większego ekosystemu skalnego.
Z punktu widzenia miłośników aranżacji roślinnych, Aeonium smithii może służyć do tworzenia tzw. ogrodów w szkle lub ceramicznych misach imitujących skaliste krajobrazy. Miniaturowe kompozycje, łączące kamienie, żwir, fragmenty korzeni oraz inne, drobniejsze sukulenty, pozwalają obserwować naturalne zachowania rośliny, w tym sposób, w jaki rozety dostosowują się do ograniczonej przestrzeni, odchylając się ku światłu lub zagęszczając w miejscach najbardziej korzystnych.
Podsumowanie
Aeonium smithii to interesujący, endemiczny sukulent pochodzący z Wysp Kanaryjskich, stanowiący cenny element zarówno naturalnej flory archipelagu, jak i kolekcji ogrodniczych na całym świecie. Jego zwarte rozety, zdolność do magazynowania wody, przystosowanie do życia w szczelinach skalnych oraz wyrazista forma czynią go idealnym kandydatem do uprawy w ogrodach skalnych, pojemnikach i kompozycjach z innymi gatunkami sucholubnymi.
Choć uprawa Aeonium smithii nie jest szczególnie trudna, wymaga zrozumienia specyfiki roślin CAM oraz dostosowania podlewania i ekspozycji do ich potrzeb. Dobrej jakości, przepuszczalne podłoże, oszczędne podlewanie, jasne stanowisko oraz ochrona przed mrozem to podstawowe warunki, które pozwalają cieszyć się zdrowymi, dekoracyjnymi roślinami przez wiele lat. Równocześnie warto pamiętać o przyrodniczej wartości gatunku i wspierać działania na rzecz ochrony jego naturalnych siedlisk.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o Aeonium smithii
Gdzie naturalnie występuje Aeonium smithii?
Aeonium smithii jest endemitem Wysp Kanaryjskich, ze szczególnie silnym powiązaniem z wyspą La Palma. Rośnie głównie na skalistych zboczach, urwiskach i stromych stokach o podłożu wulkanicznym, często w szczelinach skał, gdzie gromadzi się niewielka ilość podłoża. Preferuje miejsca dobrze nasłonecznione, z przewiewem i ograniczoną dostępnością wody, typowe dla suchych, nadmorskich i górskich siedlisk archipelagu.
Czy Aeonium smithii nadaje się do uprawy w domu?
Aeonium smithii bardzo dobrze nadaje się do uprawy w domu, o ile zapewni się mu jasne, słoneczne stanowisko, najlepiej na parapecie o ekspozycji południowej lub zachodniej. Roślina powinna rosnąć w przepuszczalnym podłożu dla sukulentów, w doniczce z otworem odpływowym. Zimą wymaga chłodniejszego, ale jasnego miejsca i ograniczonego podlewania. Latem można ją wystawiać na balkon lub taras, chroniąc przed długotrwałymi ulewami.
Jak podlewać Aeonium smithii, aby nie doprowadzić do zgnilizny?
Podlewanie Aeonium smithii powinno być oszczędne i dostosowane do fazy wzrostu rośliny. W okresie aktywnego wzrostu, zazwyczaj jesienią i wiosną, podlewa się ją po całkowitym przesuszeniu wierzchniej warstwy podłoża, unikając zalewania bryły korzeniowej. Latem, gdy roślina może przechodzić w stan częściowego spoczynku, nawadnianie ogranicza się do sporadycznego, lekkiego podlania. Nadmiar wody zawsze musi swobodnie odpływać z doniczki.
Czy Aeonium smithii jest mrozoodporne?
Aeonium smithii nie jest w pełni mrozoodporne. Krótkotrwałe spadki temperatury w okolice -1 do -2°C mogą zostać przez roślinę przejściowo zniosone, ale dłuższe utrzymywanie się mrozu prowadzi do uszkodzeń tkanek i zamierania. W klimacie umiarkowanym roślina powinna być uprawiana w pojemnikach i na okres zimy przenoszona do jasnego, chłodnego pomieszczenia, w którym temperatura nie spada poniżej kilku stopni powyżej zera.
Jak rozmnażać Aeonium smithii w warunkach amatorskich?
Najprostszą metodą rozmnażania Aeonium smithii jest ukorzenianie sadzonek pędowych z rozetami. Wierzchołek pędu odcina się ostrym narzędziem, pozostawia do przeschnięcia na kilka dni, a następnie umieszcza w lekkim, mineralnym podłożu. Doniczkę stawia się w jasnym miejscu, lecz bez bezpośredniego, ostrego słońca, i podlewa bardzo oszczędnie, aż do wytworzenia nowych korzeni. Możliwe jest też rozmnażanie z nasion, ale jest ono bardziej czasochłonne.