Anturium, znane z efektownych, lśniących pochw kwiatostanowych i długowieczności kwitnienia, należy do najbardziej rozpoznawalnych roślin ozdobnych świata. Występuje w naturze w tropikalnych lasach Ameryki, ale od dziesięcioleci zdobi mieszkania, biura, hotele i oranżerie na wszystkich kontynentach. Jego popularność wynika z połączenia niezwykłego wyglądu, relatywnie prostych wymagań oraz ogromnej liczby odmian barwnych, które pozwalają dopasować roślinę niemal do każdego wnętrza.
Systematyka, pochodzenie i zasięg występowania
Anturium (Anthurium andraeanum) należy do rodziny obrazkowatych, czyli Araceae. Rodzina ta obejmuje również rośliny takie jak skrzydłokwiat, monstera, filodendron czy zamiokulkas. W obrębie rodzaju Anthurium opisano ponad tysiąc gatunków, różniących się zarówno wyglądem liści, jak i budową kwiatostanu. Anthurium andraeanum jest jednak najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem uprawianym jako roślina doniczkowa i kwiat cięty.
Naturalny zasięg występowania anturium obejmuje przede wszystkim tropikalne rejony Ameryki Środkowej i Południowej. Dziko rosnące populacje spotyka się między innymi w Kolumbii, Ekwadorze, Peru i Panamie. Rośliny te zasiedlają zwykle górskie i podgórskie lasy deszczowe, gdzie panuje wysoka wilgotność powietrza, rozproszone światło oraz łagodne wahania temperatury w ciągu roku.
Anturium często rośnie jako epifit, czyli roślina osiedlająca się na pniach i konarach drzew, bez pasożytowania na nich. Korzenie przyczepiają się do kory, wykorzystując ją jako podporę, a wilgoć i składniki pokarmowe roślina pobiera z powietrza, opadów, rozkładających się szczątków organicznych i warstwy mchu. W sprzyjających warunkach może też rosnąć w gruncie, w warstwie ścioły leśnej bogatej w materię organiczną.
Choć w naturze anturium ogranicza się do tropikalnej Ameryki, w uprawie ogrodniczej jego zasięg stał się globalny. Wiele państw strefy tropikalnej i subtropikalnej (m.in. Kostaryka, Hawaje, Tajlandia, Holandia – w szklarniach) wyspecjalizowało się w produkcji na skalę przemysłową. Stamtąd rośliny i kwiaty cięte trafiają do hurtowni i sklepów na całym świecie, czyniąc z anturium jeden z ważnych towarów międzynarodowego rynku florystycznego.
Budowa, wygląd i różnorodność odmian
Pokrój i system korzeniowy
Anturium jest byliną o zwartym, lekko kępiastym pokroju. Jego pędy są krótkie, z tendencją do lekkiego płożenia lub tworzenia gęstej rozety liści. System korzeniowy ma charakter epifityczny: korzenie są grube, jasne, często wręcz mięsiste, dobrze przystosowane do pobierania wody z powietrza i szybko przesychającego podłoża. W uprawie doniczkowej są one szczególnie wrażliwe na zastoiny wody, co wynika z przystosowania rośliny do bardzo przewiewnego środowiska.
Wraz z wiekiem część korzeni może wychodzić ponad powierzchnię podłoża, co jest zjawiskiem całkowicie naturalnym. U dojrzałych egzemplarzy tworzą się korzenie powietrzne pomagające zakotwiczyć roślinę i zwiększyć powierzchnię poboru wilgoci. Z punktu widzenia pielęgnacji ważne jest, aby nie gnębić ich nadmiernym zagłębianiem podczas przesadzania.
Liście – zróżnicowanie kształtów i funkcji
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech anturium są liście. U Anthurium andraeanum mają one zazwyczaj kształt sercowaty lub eliptyczny, z wyraźnym unerwieniem i lśniącą powierzchnią. Blaszka liściowa jest sztywna, skórzasta, intensywnie zielona, co ma znaczenie nie tylko estetyczne, lecz także adaptacyjne – umożliwia ograniczenie parowania w wilgotnym, ale zmiennym mikroklimacie lasu deszczowego.
Ogonek liściowy często bywa długi i sztywny, dzięki czemu liście tworzą parasol nad centralną częścią rośliny. W uprawie domowej, przy niższym natężeniu światła, ogonki mogą się wydłużać, co prowadzi do bardziej „wiotkiego” pokroju. U odmian dekoracyjnych wyselekcjonowano formy o nieco bardziej kompaktowych liściach, aby roślina zajmowała mniej miejsca i lepiej nadawała się do ustawiania na parapetach czy stolikach.
W obrębie rodzaju Anthurium występują także gatunki o zupełnie innym typie ulistnienia – np. Anthurium clarinervium z liśćmi o masywnym sercowatym kształcie i kontrastowym, białym unerwieniu. Choć nie są one tym samym, co klasyczne Anthurium andraeanum, często wspomina się o nich razem ze względu na podobne wymagania uprawowe i przynależność do tego samego rodzaju.
Kwiatostan – pochwa i kolba
Największą ozdobą anturium jest kwiatostan, składający się z dwóch kluczowych elementów: pochwiastej, barwnej struktury oraz kolby. To właśnie pochwa, popularnie brana za „kwiat”, odpowiada za efektowny wygląd rośliny. Jest to zmodyfikowany liść, najczęściej o sercowatym lub lancetowatym kształcie, wyraźnie spłaszczony i gładki, a powierzchnia bywa błyszcząca jak lakier. W dotyku może przypominać cienki plastik, co dodatkowo wyróżnia anturium spośród innych roślin doniczkowych.
Kolba to wydłużona struktura wystająca ponad pochwę, na której znajdują się właściwe, drobne kwiaty zebrane w gęste skupienie. Na wczesnym etapie rozwoju kolba bywa jednolitego koloru (najczęściej żółta, zielonkawa lub kremowa), z czasem jednak jej barwa może się zmieniać. To właśnie na powierzchni kolby zachodzi proces zapylania, którego efektem jest wytworzenie nasion.
Floryści cenią anturium za to, że kwiatostany utrzymują się bardzo długo – zwykle kilka tygodni, a nawet miesięcy. Kolor pochw nie blaknie tak szybko jak u wielu innych roślin, a cała roślina może kwitnąć praktycznie przez cały rok, z krótkimi przerwami na regenerację. W warunkach domowych wachlarz barw obejmuje odcienie czerwieni, różu, bieli, zieleni, pomarańczu, a także formy dwubarwne i nakrapiane.
Różnorodność odmian barwnych
W wyniku długoletniej pracy hodowlanej powstała imponująca liczba odmian i mieszańców Anthurium andraeanum. Różnią się one wielkością rośliny, kształtem pochw, intensywnością i odcieniem barwy, a także liczbą jednocześnie rozwiniętych kwiatostanów. Dzięki temu anturium może pełnić wiele ról – od niewielkiej rośliny na biurko po efektowny okaz soliterowy w dużej donicy podłogowej.
Popularne są odmiany o sercowatych pochwach w intensywnej czerwieni, które kojarzą się z miłością, namiętnością i luksusem, dlatego chętnie wykorzystuje się je w bukietach ślubnych i dekoracjach okolicznościowych. Białe i kremowe odmiany nadają kompozycjom lekkości i elegancji, różowe – romantyczności, a zielone oraz dwubarwne pozwalają tworzyć zaskakujące, nowoczesne aranżacje florystyczne.
Uprawa, zastosowanie i znaczenie anturium
Wymagania siedliskowe w uprawie doniczkowej
Aby anturium utrzymywało zdrowy wygląd i obficie kwitło, należy możliwie wiernie odtworzyć warunki panujące w jego naturalnym środowisku. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie światło: roślina najlepiej rozwija się w stanowiskach jasnych, ale z rozproszonym oświetleniem. Bezpośrednie promienie słońca, zwłaszcza w południe, mogą powodować poparzenia liści i pochw, objawiające się brązowymi plamami i zasychaniem brzegów.
Temperatura optymalna dla anturium mieści się w przedziale od 18 do 25°C. Roślina źle znosi chłód – przy spadkach poniżej 15°C rozwój wyraźnie spowalnia, a poniżej 10°C może dojść do uszkodzeń tkanek i zamierania korzeni. Niewskazane są również nagłe przeciągi czy gwałtowne zmiany temperatury, typowe dla okolic nieszczelnych okien czy drzwi balkonowych zimą.
Ogromne znaczenie ma także wysoka wilgotność powietrza. Anturium najlepiej czuje się przy wartości 60–80%, co w typowym mieszkaniu, szczególnie zimą w sezonie grzewczym, jest trudne do uzyskania. Z tego powodu wspomaga się roślinę zraszaniem liści miękką wodą, stosowaniem nawilżaczy powietrza, ustawianiem donicy na podstawce z keramzytem i wodą oraz grupowaniem wielu roślin razem, aby wytworzyć lokalny mikroklimat o wyższej wilgotności.
Podłoże i podlewanie
Ze względu na epifityczny charakter anturium, podłoże powinno być bardzo przepuszczalne i bogate w materię organiczną. Klasyczna ziemia kwiatowa bywa zbyt ciężka i zatrzymuje zbyt dużo wody, co sprzyja gniciu korzeni. Najlepsze mieszanki nawiązują składem do podłoża dla storczyków: zawierają korę sosnową, chipsy kokosowe, perlity lub keramzyt, odrobinę włókna kokosowego bądź torfu oraz ewentualnie niewielki dodatek ziemi liściowej.
Podlewanie wymaga wyczucia. Anturium nie toleruje stałego przelania ani całkowitego przesuszenia bryły korzeniowej. Zasadą jest podlewanie dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża lekko przeschnie, przy równoczesnym unikaniu zastoju wody w podstawce. Woda powinna być miękka, o temperaturze pokojowej, najlepiej przegotowana lub przefiltrowana, co pozwala ograniczyć osadzanie się osadów wapiennych na liściach i w podłożu.
W okresie intensywnego wzrostu i kwitnienia (wiosna–lato) podlewanie jest częstsze, a zimą – w zależności od temperatury i dostępności światła – nieco ograniczone. Ważne jest jednak, aby roślina nigdy nie stała tygodniami w zupełnie suchej ziemi, gdyż może to prowadzić do zasychania korzeni i utraty liści.
Nawożenie i przesadzanie
Anturium, jako roślina intensywnie kwitnąca, potrzebuje regularnego nawożenia. W okresie wegetacji zaleca się stosowanie nawozów o zrównoważonym składzie lub lekko podwyższonej zawartości potasu i fosforu, które sprzyjają zawiązywaniu pąków. Można używać zarówno nawozów mineralnych do roślin kwitnących, jak i preparatów przeznaczonych dla storczyków, podawanych w mniejszym stężeniu.
Nawożenie przeprowadza się średnio co dwa tygodnie od wiosny do wczesnej jesieni, zimą natomiast ogranicza się je do minimum lub całkowicie wstrzymuje, jeśli roślina odpoczywa. Ważne jest, aby nie przekraczać zalecanych dawek, gdyż nadmiar soli mineralnych w podłożu może uszkadzać delikatne korzenie.
Przesadzanie wykonuje się zwykle co 1–2 lata, najlepiej wiosną. Wraz z upływem czasu anturium zużywa składniki pokarmowe z podłoża, a mieszanka traci strukturę, stając się bardziej zbita. Roślina sygnalizuje potrzebę przesadzenia poprzez nadmierne wyrastanie korzeni z doniczki, gorsze kwitnienie lub zahamowanie wzrostu. Nowa doniczka powinna być tylko nieznacznie większa – zbyt obszerne naczynie zwiększa ryzyko nadmiernego zawilgocenia ziemi.
Rozmnażanie i odnawianie rośliny
W warunkach domowych anturium najłatwiej rozmnaża się przez podział kępy lub oddzielanie młodych odrostów. Dojrzała roślina często wytwarza boczne pędy u nasady, które po osiągnięciu odpowiedniej wielkości można delikatnie odseparować wraz z korzeniami i posadzić w osobnych doniczkach. Taka metoda pozwala szybko uzyskać nowe egzemplarze, zwykle identyczne z rośliną mateczną.
Możliwe jest również rozmnażanie wegetatywne za pomocą fragmentów pędów z węzłami, które po ukorzenieniu w wilgotnym, przepuszczalnym podłożu dają początek nowej roślinie. Rozmnażanie z nasion – choć stosowane w hodowli profesjonalnej – w warunkach domowych jest trudniejsze, wymaga zapylenia kwiatów i cierpliwego oczekiwania na dojrzałe owoce, a uzyskane siewki często nie powtarzają cech odmianowych.
Zastosowanie w dekoracji wnętrz i florystyce
Anturium odgrywa ważną rolę w aranżacji wnętrz zarówno prywatnych, jak i publicznych. Dzięki efektownym kwiatostanom i lśniącym liściom świetnie komponuje się w nowoczesnych, minimalistycznych przestrzeniach, gdzie pełni funkcję żywego akcentu kolorystycznego. Jednocześnie sprawdza się w klasycznych mieszkaniach, podkreślając elegancję i przytulność, zwłaszcza w zestawieniu z innymi roślinami o dużych liściach.
Roślina ta doskonale nadaje się do biur, recepcji i hoteli, ponieważ dobrze znosi warunki sztucznego oświetlenia i stosunkowo rzadkie podlewanie. Stabilny, przewidywalny pokrój i długotrwałe kwitnienie sprawiają, że anturium jest jednym z najchętniej wybieranych gatunków przez dekoratorów wnętrz komercyjnych. W większych pomieszczeniach można budować z niego efektowne kompozycje z innymi roślinami tropikalnymi.
W florystyce anturium jest cenione przede wszystkim jako kwiat cięty. Długie, sztywne łodygi i trwałe kwiatostany sprawiają, że doskonale nadaje się do bukietów okolicznościowych, kompozycji ślubnych, dekoracji kościołów, sal bankietowych i hoteli. Niektóre odmiany przeznaczone specjalnie na kwiat cięty charakteryzują się wyjątkową trwałością w wazonie – nawet do kilku tygodni.
Znaczenie kulturowe i symbolika
Anturium często kojarzy się z miłością, namiętnością i zmysłowością, zwłaszcza w odmianach o intensywnie czerwonych pochwach. Kształt sercowatej pochwy sprzyja nadawaniu mu znaczenia symbolicznego, dlatego roślina pojawia się w bukietach walentynkowych, rocznicowych czy ślubnych. Białe odmiany interpretowane są jako znak czystości, niewinności i nowego początku, co czyni je popularnym wyborem na śluby i chrzty.
W niektórych kulturach anturium uważane jest za roślinę przynoszącą szczęście i dobrobyt. Ustawione w domu lub biurze ma sprzyjać harmonijnym relacjom, kreatywności i koncentracji. Chociaż przekonania te nie są potwierdzone naukowo, odzwierciedlają głęboką potrzebę człowieka, by otaczać się roślinami jako nośnikami pozytywnej energii i symboli.
Właściwości toksyczne i bezpieczeństwo
Jak wiele roślin z rodziny Araceae, anturium zawiera w swoich tkankach kryształy szczawianu wapnia oraz inne substancje drażniące. Z tego względu roślina jest uznawana za trującą dla ludzi i zwierząt domowych, jeśli zostanie spożyta. Po zjedzeniu fragmentu liścia czy kolby może dojść do podrażnienia błon śluzowych jamy ustnej, bólu, obrzęku, ślinotoku i problemów z przełykaniem.
Kontakt soku roślinnego ze skórą wrażliwą może niekiedy wywołać miejscowe odczyny alergiczne. Dlatego przy przycinaniu, przesadzaniu czy dzieleniu rośliny warto używać rękawic ochronnych, a po zakończeniu prac umyć ręce. W domach, w których mieszkają małe dzieci lub zwierzęta, zaleca się ustawianie anturium poza ich zasięgiem, np. na wyższych półkach czy w miejscach trudno dostępnych.
Anturium a jakość powietrza i dobrostan człowieka
Badania nad roślinami doniczkowymi wskazują, że część gatunków może pomagać w ograniczaniu stężenia niektórych lotnych związków organicznych w powietrzu oraz wpływać korzystnie na mikroklimat wnętrz. Anturium, podobnie jak inne rośliny zielone, uczestniczy w procesie fotosyntezy, produkując tlen i pochłaniając dwutlenek węgla. Dodatkowo zwiększa wilgotność powietrza w swoim najbliższym otoczeniu, co ma znaczenie dla komfortu użytkowników pomieszczeń.
Obecność roślin, w tym anturium, w przestrzeni mieszkalnej czy biurowej ma także wymiar psychologiczny. Zieleń kojarzy się z naturą, relaksem i odpoczynkiem, a patrzenie na rośliny zmniejsza poziom stresu i napięcia. Estetyczny wygląd anturium, z jaskrawymi pochwami i błyszczącymi liśćmi, wprowadza do wnętrza element żywej dekoracji, który może poprawiać nastrój i sprzyjać koncentracji.
Problemy, pielęgnacja zaawansowana i ciekawostki
Najczęstsze problemy w uprawie
Anturium, choć uchodzi za roślinę stosunkowo wymagającą, przy odpowiedniej pielęgnacji potrafi odwdzięczyć się długim i obfitym kwitnieniem. Najczęstszym problemem jest brak kwiatów, który zazwyczaj wynika z niedoboru światła, zbyt niskiej temperatury lub nieodpowiedniego nawożenia. Roślina z czasem może wytwarzać wyłącznie liście, jeśli nie otrzymuje dostatecznej ilości energii do zawiązania pąków kwiatowych.
Innym częstym kłopotem jest żółknięcie i zasychanie brzegów liści. Przyczyną może być zarówno przesuszenie podłoża, jak i jego przelanie, a także zbyt suche powietrze lub zasolenie z powodu nadmiernego nawożenia. Kluczowe jest obserwowanie rośliny i stopniowe korygowanie warunków, zamiast gwałtownego zmieniania wszystkiego naraz.
Brązowe plamy na liściach mogą być skutkiem poparzeń słonecznych albo objawem chorób grzybowych, które rozwijają się w warunkach wysokiej wilgotności i słabej cyrkulacji powietrza. W takim przypadku warto zadbać o lepsze wietrzenie pomieszczenia, unikać zraszania liści wieczorem i usuwać silnie porażone fragmenty rośliny.
Szkodniki i choroby
Choć anturium nie jest szczególnie podatne na szkodniki, w warunkach domowych mogą je zaatakować wełnowce, tarczniki, mszyce czy przędziorki. Objawem ich obecności są zniekształcone liście, lepka wydzielina na powierzchni rośliny, białe kłaczki w kątach liści lub delikatne pajęczynki. W walce ze szkodnikami stosuje się zarówno preparaty chemiczne, jak i metody biologiczne, np. opryski z mydła potasowego lub oleju neem.
Choroby grzybowe i bakteryjne atakują anturium głównie wtedy, gdy ma ono stale zbyt mokro w podłożu lub gdy w pomieszczeniu panuje wysoka wilgotność przy braku ruchu powietrza. Gnicie korzeni czy plamy na liściach wymagają szybkiej reakcji – ograniczenia podlewania, poprawy drenażu, przesadzenia rośliny do świeżego podłoża i ewentualnie zastosowania środków ochrony roślin.
Pielęgnacja zaawansowana – formowanie i odmładzanie
Starsze egzemplarze anturium mogą z czasem tracić zwarte ulistnienie u podstawy, odsłaniając dolne, nagie fragmenty pędu. Aby przywrócić roślinie atrakcyjny wygląd, stosuje się odmładzanie przez cięcie. Polega ono na odcięciu górnej, zdrowej części pędu z liśćmi i korzeniami powietrznymi, a następnie posadzeniu jej w nowym podłożu. Pozostała część pędu często wytwarza z czasem nowe odrosty, które można wykorzystać jako kolejne sadzonki.
Zaawansowani miłośnicy roślin eksperymentują także z podwiązywaniem pędów anturium do podpór, tworząc efektowne formy półpnące. Dzięki temu roślina może zajmować mniej miejsca w poziomie, jednocześnie prezentując liście i kwiatostany na atrakcyjnej wysokości. W szklarniach i oranżeriach anturium bywa prowadzone na specjalnych rusztowaniach, które ułatwiają pielęgnację i zbiór kwiatów ciętych.
Ciekawostki naukowe i ogrodnicze
Jedną z ciekawostek dotyczących anturium jest zjawisko termogenezy – niektóre rośliny z rodziny obrazkowatych potrafią podnosić temperaturę swoich kwiatostanów powyżej temperatury otoczenia, co pomaga przywabiać zapylacze. U Anthurium andraeanum zjawisko to jest mniej spektakularne niż u niektórych spokrewnionych gatunków, ale badania wskazują, że subtelne podwyższenie temperatury kolby może wpływać na wydzielanie substancji zapachowych i aktywność pyłku.
Innym interesującym aspektem jest rola anturium w programach hodowlanych. Dzięki skrzyżowaniom między różnymi gatunkami i odmianami uzyskano rośliny o niezwykłych barwach oraz kształtach pochw, a także o zwiększonej odporności na choroby i warunki stresowe. Nowe odmiany rejestrowane są regularnie i często szybko trafiają do handlu, co sprawia, że oferta dostępna dla hobbystów i profesjonalistów ulega ciągłemu poszerzaniu.
Anturium stało się też obiektem zainteresowania projektantów wnętrz i artystów. Jego graficzny, wyrazisty kształt pochw i liści wykorzystywany jest w ilustracjach, tekstyliach, fotografii artystycznej oraz projektach instalacji florystycznych. Roślina ta, łącząc w sobie egzotyczne pochodzenie, elegancję formy i praktyczną trwałość, doskonale wpisuje się w trend wykorzystywania motywów roślinnych w nowoczesnym designie.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o anturium
Jak często podlewać anturium w domu?
Anturium najlepiej podlewać wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża lekko przeschnie, zwykle co 5–7 dni latem i co 7–14 dni zimą. Woda powinna być miękka i w temperaturze pokojowej. Bardzo ważne jest unikanie przelania – w doniczce musi znaleźć się warstwa drenażu, a nadmiar wody z podstawki należy zawsze wylewać. Zbyt mokre podłoże sprzyja gniciu korzeni, natomiast długotrwałe przesuszenie powoduje zasychanie liści i osłabienie rośliny.
Dlaczego moje anturium nie kwitnie?
Brak kwitnienia wynika najczęściej z niedoboru światła, zbyt niskiej temperatury lub błędów w nawożeniu. Anturium potrzebuje jasnego, lecz rozproszonego światła oraz temperatury powyżej 18°C. Przy ciemnym stanowisku roślina tworzy głównie liście. Pomocne jest też regularne nawożenie w sezonie wegetacji preparatem dla roślin kwitnących. Zbyt duża doniczka może skłaniać roślinę do rozwoju korzeni kosztem kwiatów, dlatego po przesadzeniu czasem trzeba poczekać kilka miesięcy na obfite kwitnienie.
Czy anturium jest bezpieczne dla kotów i psów?
Anturium nie jest bezpieczne dla zwierząt domowych. Zawiera kryształy szczawianu wapnia i inne substancje drażniące, które po zjedzeniu mogą wywołać ślinotok, wymioty, ból jamy ustnej i trudności w przełykaniu. Objawy zwykle pojawiają się szybko po pogryzieniu liścia lub kwiatostanu. Dlatego w domu z kotem lub psem lepiej ustawić roślinę poza ich zasięgiem, np. na wysokiej półce. W razie podejrzenia zatrucia warto skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Jakie podłoże jest najlepsze dla anturium?
Najlepsze dla anturium jest podłoże lekkie, bardzo przepuszczalne i bogate w materię organiczną. Sprawdza się mieszanka przypominająca podłoże dla storczyków: kora sosnowa, chipsy kokosowe, perlit lub keramzyt, niewielka ilość włókna kokosowego lub torfu i trochę ziemi liściowej. Taka struktura zapewnia korzeniom dostęp powietrza i szybkie odprowadzanie nadmiaru wody. Typowa ziemia uniwersalna jest zbyt zbita, dlatego warto ją rozluźnić dodatkami lub całkowicie zastąpić specjalną mieszanką epifityczną.
Gdzie najlepiej ustawić anturium w mieszkaniu?
Anturium najlepiej czuje się w jasnym miejscu z rozproszonym światłem, np. kilka kroków od okna wschodniego lub zachodniego. Na oknie południowym wymaga osłony przed bezpośrednim słońcem, aby uniknąć poparzeń liści. Należy unikać przeciągów i bliskości grzejników, które nadmiernie wysuszają powietrze. W łazienkach z oknem, gdzie wilgotność jest naturalnie wyższa, anturium często rośnie szczególnie dobrze. Z kolei ciemne zakątki pomieszczeń mogą sprzyjać wzrostowi liści kosztem kwitnienia.