Arctotis grandis, zwany potocznie stokrotką afrykańską, to fascynująca roślina jednoroczna należąca do rodziny astrowatych, która od lat zdobywa serca ogrodników i miłośników roślin ozdobnych. Pochodząca z południowej Afryki, wyróżnia się niezwykłym kontrastem pomiędzy delikatnie niebieskawymi płatkami a ciemnym, niemal atramentowym środkiem koszyczka kwiatowego. W uprawie ceniona jest za długi i bardzo obfity okres kwitnienia, stosunkowo niewielkie wymagania oraz niepowtarzalny, egzotyczny charakter, jaki wnosi do rabat kwiatowych, pojemników i miejskich nasadzeń.
Pochodzenie, systematyka i zasięg występowania Arctotis grandis
Rodzaj Arctotis obejmuje kilkadziesiąt gatunków roślin zielnych i półkrzewów, z których większość związana jest z obszarami o klimacie śródziemnomorskim i suchym. Arctotis grandis jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli tego rodzaju. W warunkach naturalnych rośnie przede wszystkim w południowej części kontynentu afrykańskiego, na terenach dzisiejszej Republiki Południowej Afryki i Namibii. To właśnie tam, w regionach o łagodnych zimach i gorącym, suchym lecie, powstały warunki sprzyjające wykształceniu się jej charakterystycznego pokroju oraz strategii przystosowawczych.
Z punktu widzenia systematyki Arctotis grandis należy do rodziny astrowatych (Asteraceae), jednej z największych i najbardziej zróżnicowanych rodzin roślin okrytonasiennych. Cechuje ją występowanie koszyczków kwiatowych, będących złożonymi kwiatostanami składającymi się z wielu drobnych kwiatów rurkowatych i języczkowatych. Ten złożony układ, przypominający pojedynczy kwiat, odgrywa istotną rolę w przyciąganiu zapylaczy, a jednocześnie decyduje o wysokich walorach dekoracyjnych. W przypadku Arctotis grandis koszyczek jest szczególnie efektowny ze względu na kontrast barw i wyraźnie zaznaczone centrum.
Naturalny zasięg występowania Arctotis grandis obejmuje głównie regiony przybrzeżne i podgórskie o glebach lekkich, przepuszczalnych, często piaszczystych lub żwirowych. W środowisku tym roślina musi zmagać się z okresową suszą, silnym nasłonecznieniem oraz wiatrami, co zaowocowało licznymi przystosowaniami, takim jak szarozielone, delikatnie omszone liście ograniczające parowanie. W rodzimym środowisku Arctotis jest elementem zróżnicowanych zbiorowisk roślinnych, często pojawiając się w luźnych zaroślach, na suchych zboczach oraz na nieużytkach, gdzie wykorzystuje puste przestrzenie, by szybko zakwitnąć i wydać nasiona przed nadejściem niesprzyjającego okresu.
Choć jego pierwotny zasięg ogranicza się do południowej Afryki, obecnie Arctotis grandis jest szeroko rozpowszechniony w uprawie ozdobnej na całym świecie. Spotkać go można w Europie, Ameryce Północnej, Australii i wielu innych regionach o klimacie umiarkowanym oraz ciepłym. Najczęściej uprawiany jest jako roślina jednoroczna, wysiewana co roku z nasion, choć w sprzyjających warunkach klimatycznych może przeżyć więcej niż jeden sezon. Z dzikich stanowisk trafił do ogrodów botanicznych, a następnie do prywatnych ogrodów, parków i kolekcji roślin ozdobnych, gdzie szybko zyskał status rośliny egzotycznej, lecz niezbyt wymagającej.
Ciekawym zjawiskiem jest przenikanie Arctotis grandis do flory niektórych regionów poza jego naturalnym zasięgiem, zwłaszcza tam, gdzie klimat przypomina śródziemnomorski – z łagodnymi zimami i upalnymi, suchymi latami. W takich miejscach roślina może się rozsiewać samodzielnie i tworzyć niewielkie populacje zdziczałe. Na ogół nie jest jednak uznawana za gatunek inwazyjny na szeroką skalę, ponieważ wymaga pełnego słońca i nieco bardziej specyficznych warunków glebowych, co ogranicza jej zdolność do agresywnej ekspansji.
Upowszechnienie się tego gatunku w uprawie ma również znaczenie dla lokalnych społeczności w rejonach pochodzenia. Zainteresowanie kolekcjonerów i producentów nasion sprawiło, że powstały niewielkie farmy wyspecjalizowane w produkcji materiału siewnego, a Arctotis grandis stał się jednym z rozpoznawalnych symboli południowoafrykańskiej flory ozdobnej. Dzięki temu roślina, która niegdyś była tylko jednym z wielu elementów rodzimej szaty roślinnej, zyskała globalną rozpoznawalność i zaczęła odgrywać istotną rolę w międzynarodowym handlu roślinami ozdobnymi.
Charakterystyka botaniczna, morfologia i biologia Arctotis grandis
Arctotis grandis jest rośliną zielną o pokroju kępiastym, niskim do średniego, zwykle osiągającą od 30 do 50 cm wysokości. Jej łodygi są wzniesione lub lekko pokładające się, rozgałęzione, delikatnie omszone, co nadaje im miękki, aksamitny wygląd. Owo omszenie, tworzone przez drobne włoski, pełni funkcję ochronną przed nadmiernym parowaniem oraz silnym słońcem, tak typowym dla jej naturalnych siedlisk. W warunkach ogrodowych roślina tworzy rozłożyste kępy, często szersze niż wyższe, dzięki czemu dobrze wypełnia przestrzeń na rabatach oraz w pojemnikach.
Liście Arctotis grandis są jednym z jej charakterystycznych elementów. Mają kształt od lancetowatego do głęboko wcinanego, czasem nieco pierzastodzielnego, co nadaje kępie lekko koronkowy wygląd. Ich barwa jest szarozielona lub srebrzystozielona, co stanowi istotny kontrast dla intensywnie barwnych koszyczków kwiatowych. Powierzchnia blaszki liściowej jest pokryta gęstymi, krótkimi włoskami, często białawymi, które rozpraszają światło słoneczne i ograniczają nagrzewanie się tkanek. Układ liściowy może być zarówno rozłogowy, jak i częściowo rozety przyziemnej, co zależy od warunków wzrostu oraz odmiany uprawnej.
Najbardziej efektowną częścią Arctotis grandis są jej kwiatostany. Podobnie jak u innych przedstawicieli rodziny astrowatych, nie są to pojedyncze kwiaty, lecz koszyczki złożone z licznych drobnych kwiatów języczkowatych na obwodzie oraz rurkowatych w centrum. Zewnętrzne kwiaty języczkowate tworzą to, co potocznie nazywamy płatkami. U Arctotis grandis są one stosunkowo szerokie, promieniście rozłożone, o długości kilku centymetrów. Ich barwa jest wyjątkowa: na ogół biało-niebieskawa, z subtelnym, delikatnym odcieniem błękitu lub lawendy, który w zależności od oświetlenia może wydawać się intensywniejszy lub bardziej pastelowy. Zdarzają się również odmiany o płatkach bardziej kremowych, białych lub z lekkim fioletowym tonem.
Środek koszyczka, czyli zbita masa kwiatów rurkowatych, ma barwę ciemną – często granatową, purpurową lub niemal czarno-fioletową. Wokół niego bywa widoczny wąski pierścień kontrastującej barwy, czasem niebieski, czasem żółtawy, co dodatkowo podkreśla głębię koszyczka. Taki układ kolorów jest nie tylko estetycznie zachwycający, lecz także pełni funkcję biologiczną: intensywny kontrast tzw. pierścienia nektarowego działa jak wizualny sygnał naprowadzający dla owadów zapylających, szczególnie pszczół i motyli, ułatwiając im odnalezienie źródła nektaru. W naturalnym środowisku sprzyja to skutecznemu krzyżowemu zapylaniu między osobnikami.
Okres kwitnienia Arctotis grandis jest stosunkowo długi. W zależności od terminu siewu i warunków pogodowych, pierwsze kwiaty mogą pojawić się już wczesnym latem i utrzymywać się aż do wczesnej jesieni. Roślina wytwarza liczne pędy kwiatowe, a nowe koszyczki rozwijają się sukcesywnie, zastępując przekwitłe. Charakterystyczną cechą biologii tego gatunku jest reagowanie kwiatów na natężenie światła: w czasie silnego nasłonecznienia koszyczki są szeroko otwarte, prezentując pełnię barw, natomiast w pochmurne dni oraz wieczorem płatki często częściowo lub całkowicie się zamykają. Taki mechanizm chroni delikatne części generatywne przed nadmierną wilgocią oraz uszkodzeniami mechanicznymi.
Po zapyleniu i zapłodnieniu, kwiaty rurkowate przekształcają się w owoce typu niełupka, często wyposażone w aparat lotny przypominający puch kielichowy. Dzięki temu nasiona mogą być roznoszone przez wiatr na większe odległości, co w środowisku naturalnym sprzyja kolonizacji nowych siedlisk. W ogrodach ogrodnicy często zbierają dojrzałe nasiona, aby wykorzystać je w kolejnym sezonie. Warto przy tym pamiętać, że jeżeli uprawiane są razem różne odmiany Arctotis grandis lub pokrewne gatunki, może dochodzić do spontanicznych krzyżówek, a uzyskane z nich rośliny potomne mogą różnić się barwą i kształtem kwiatów od roślin matecznych.
System korzeniowy Arctotis grandis jest dobrze rozwinięty, choć stosunkowo lekki i dostosowany do gleb przepuszczalnych. Najczęściej składa się z licznych, rozgałęzionych korzeni i korzonków, które szybko penetrują glebę w poszukiwaniu wody, ale zazwyczaj nie sięgają bardzo głęboko. Taka budowa czyni roślinę wrażliwszą na długotrwałą suszę w uprawie pojemnikowej, gdzie objętość substratu jest ograniczona. Z drugiej strony zapewnia dobrą odporność na krótkotrwałe okresy niedoboru wody i ułatwia roślinie szybkie wykorzystanie dostępnej wilgoci po opadach lub podlewaniu.
W kontekście fizjologii i przystosowań środowiskowych istotne jest także to, w jaki sposób Arctotis grandis znosi wysokie temperatury i silne nasłonecznienie. Wspomniane wcześniej omszenie liści i łodyg nie tylko ogranicza transpirację, lecz także tworzy barierę powietrzną, która redukuje bezpośredni kontakt tkanek z rozgrzanym powietrzem. Jasna barwa liści odbija część promieniowania, a sam pokrój rośliny sprawia, że dolne części kępy są częściowo zacienione. Łącznie tworzy to sprytny zestaw mechanizmów adaptacyjnych, pozwalających gatunkowi funkcjonować na nasłonecznionych, suchych stanowiskach, które dla wielu innych roślin są zbyt trudnym środowiskiem.
Arctotis grandis, choć w uprawie traktowany przeważnie jako jednoroczny, w cieplejszych rejonach może przeżyć dłużej. W strefach o łagodnych zimach, gdzie temperatura nie spada poniżej zera lub spada bardzo krótko, część osobników jest w stanie przetrwać okres chłodu i ponownie zakwitnąć w kolejnym sezonie. Niemniej w większości regionów o klimacie umiarkowanym, gdzie zimą występują przymrozki, roślina ginie, a jej przetrwanie i odnowienie zależy wyłącznie od nasion. Ten cykl roczny wpisuje się w szerszą strategię roślin jednorocznych, które inwestują głównie w wytwarzanie dużej liczby nasion, a nie w rozbudowany, trwały system korzeniowy czy zdrewniałe pędy.
Wymagania siedliskowe, uprawa i zastosowanie Arctotis grandis
Z ogrodniczego punktu widzenia Arctotis grandis należy do roślin stosunkowo mało wymagających, o ile zapewni się jej warunki zbliżone do tych panujących w naturalnym środowisku. Podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu uprawy jest dostęp do światła. Gatunek ten wymaga pełnego słońca, a im więcej godzin bezpośredniego nasłonecznienia, tym bardziej obfite i dłuższe kwitnienie. W miejscach półcienistych roślina wyciąga się, tworzy słabsze pędy, a liczba kwiatów znacznie spada. Zbyt mało światła może też powodować słabsze wybarwienie płatków i gorsze zawiązywanie nasion.
Podłoże powinno być lekkie, przepuszczalne, najlepiej o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym. Doskonale sprawdzają się gleby piaszczysto-gliniaste, niezbyt zasobne, ale dobrze zdrenowane. Największym zagrożeniem dla Arctotis grandis są zastoiny wodne i nadmierne zawilgocenie, które sprzyjają rozwojowi chorób grzybowych, takich jak zgnilizny korzeni i podstawy pędu. Dlatego na ciężkich, zbitych glebach konieczne jest ich rozluźnienie poprzez dodatek piasku, żwiru lub drobnego keramzytu. W uprawie pojemnikowej rekomenduje się użycie mieszanki ziemi uniwersalnej z komponentem rozluźniającym oraz obowiązkowym drenażem na dnie donicy.
Pod względem zapotrzebowania na wodę Arctotis grandis wykazuje umiarkowaną tolerancję na przesuszenie. Krótkie okresy bez podlewania zazwyczaj nie powodują utraty dekoracyjności, ale długotrwały brak wody może skutkować więdnięciem i przedwczesnym zamykaniem się koszyczków. Najlepsze efekty uzyskuje się przy regularnym, lecz niezbyt obfitym podlewaniu, z wyraźnymi przerwami na lekkie przesuszenie podłoża. Zasada „mokro–sucho” jest tu szczególnie cenna: roślina lepiej znosi krótkie przesuszenie niż permanentne podmoknięcie. W okresach intensywnego kwitnienia warto zwiększyć częstotliwość nawadniania, zwłaszcza przy uprawie w pojemnikach, które szybciej tracą wilgoć.
Nawożenie Arctotis grandis nie musi być bardzo intensywne. Zbyt wysoka zawartość azotu sprzyja bujnemu wzrostowi liści kosztem kwiatów oraz zwiększa podatność na choroby. W praktyce wystarcza umiarkowane stosowanie nawozów wieloskładnikowych przeznaczonych dla roślin kwitnących, podawanych co 2–3 tygodnie w okresie wegetacji. Dobrym rozwiązaniem są nawozy o spowolnionym uwalnianiu, które stopniowo dostarczają składniki pokarmowe przez kilka tygodni, co pozwala uniknąć skoków stężenia soli w podłożu. W glebach naturalnie zasobnych dodatkowe nawożenie bywa wręcz zbędne, zwłaszcza jeśli celem jest uzyskanie zwartej, ale nie nadmiernie bujnej kępy.
Rozmnażanie Arctotis grandis odbywa się najczęściej z nasion. W klimacie umiarkowanym wysiew przeprowadza się wczesną wiosną, pod osłonami lub wprost do gruntu, gdy minie ryzyko silniejszych przymrozków. Nasiona kiełkują w temperaturze około 18–20°C, a wschody pojawiają się zazwyczaj po 1–3 tygodniach. Młode siewki wymagają dobrego oświetlenia i umiarkowanego podlewania. Zbyt gęsty siew sprzyja wyciąganiu się roślin i zwiększa ryzyko wystąpienia zgorzeli siewek, dlatego warto zachować pewien odstęp między roślinami lub w odpowiednim czasie je przepikować. W produkcji towarowej czasem stosuje się także rozmnażanie z sadzonek pędowych, szczególnie w przypadku cennych, unikatowych odmian o określonym wybarwieniu kwiatów, które chcemy zachować bez zmian genetycznych.
W ogrodach Arctotis grandis pełni przede wszystkim funkcję rośliny ozdobnej. Jego zastosowanie jest jednak wyjątkowo wszechstronne. Doskonale nadaje się na rabaty w stylu naturalistycznym, gdzie tworzy efektowne plamy barwne w towarzystwie traw ozdobnych, lawendy, szałwii czy innych gatunków preferujących słońce i umiarkowaną wilgotność. Sprawdza się również jako roślina obwódkowa, sadzona wzdłuż ścieżek i chodników, gdzie można z bliska podziwiać subtelną kolorystykę kwiatów. W pojemnikach i skrzynkach balkonowych tworzy atrakcyjne kompozycje, szczególnie w zestawieniu z roślinami o kontrastujących liściach, jak hebe, santolina czy srebrzyste odmiany kocanek.
Dużą zaletą Arctotis grandis jest jej przydatność jako kwiat cięty. Choć koszyczki nie są tak trwałe jak u niektórych klasycznych roślin bukietowych, przy odpowiednim ścięciu, najlepiej we wczesnej fazie pełnego rozwarcia, potrafią zachować świeżość w wazonie przez kilka dni. Wniesienie ich do wnętrza dodaje aranżacji lekkości i egzotycznego charakteru. Kwiaty te dobrze komponują się z prostymi, minimalistycznymi naczyniami i neutralnymi barwami wnętrz, gdzie mogą stać się dyskretnym, ale wyraźnym akcentem kolorystycznym.
Coraz częściej zwraca się uwagę na znaczenie Arctotis grandis dla lokalnych ekosystemów ogrodowych. Obfite kwitnienie i bogata produkcja nektaru oraz pyłku przyciągają liczne owady zapylające, w tym pszczoły miodne, dzikie pszczoły, trzmiele i motyle. W warunkach intensywnie zagospodarowanych terenów miejskich, gdzie dostęp do naturalnych siedlisk jest ograniczony, nasadzenia Arctotis mogą stanowić cenne mikrooazy nektarodajne, wspierające bioróżnorodność i kondycję populacji zapylaczy. Dzięki temu roślina ta wpisuje się w nowoczesne trendy ogrodnictwa ekologicznego i prośrodowiskowego.
Warto także podkreślić odporność Arctotis grandis na zgryzanie przez roślinożerne bezkręgowce i drobne ssaki. Delikatne omszenie liści oraz ich specyficzny zapach sprawiają, że wiele szkodników omija tę roślinę na rzecz bardziej soczystych gatunków. Oczywiście nie oznacza to pełnej odporności – przy silnej presji mszyc czy ślimaków mogą wystąpić ubytki, jednak w porównaniu z wieloma innymi roślinami jednorocznymi Arctotis bywa mniej chętnie atakowany. Dla ogrodników jest to istotna cecha, pozwalająca ograniczyć stosowanie środków chemicznych i uprościć pielęgnację.
W praktyce pielęgnacyjnej znaczenie ma także regularne usuwanie przekwitłych koszyczków. Zabieg ten, zwany ogławianiem, stymuluje roślinę do wytwarzania nowych pędów kwiatowych, przedłuża okres kwitnienia i poprawia ogólny wygląd kępy. W przypadku braku czasu na systematyczne cięcie można zastosować częściowe przycięcie całej rośliny po pierwszej fali kwitnienia – skrócenie pędów o kilka centymetrów często skutkuje szybkim odrostem młodych, dobrze rozgałęzionych pędów i powtórnym, obfitym zakwitnięciem w drugiej połowie lata.
Choć Arctotis grandis jest rośliną głównie ozdobną, w niektórych regionach tradycyjnie przypisywano jej skromne znaczenie użytkowe. Pojawiają się doniesienia o wykorzystywaniu jej części w ziołolecznictwie ludowym, przede wszystkim jako składników mieszanek o rzekomo łagodnie uspokajającym lub przeciwzapalnym działaniu. Należy jednak podkreślić, że takie zastosowania nie zostały szerzej potwierdzone badaniami naukowymi, a z uwagi na możliwość wystąpienia związków o nie do końca poznanym działaniu, nie zaleca się samodzielnego eksperymentowania z naparami czy wyciągami z tej rośliny. Bezpieczniej traktować ją jako element dekoracyjny i pożyteczny dla owadów, niż potencjalny surowiec leczniczy.
Istotne znaczenie ma natomiast rola Arctotis grandis w kształtowaniu krajobrazu kulturowego. W regionach, gdzie stał się popularny, tworzy charakterystyczne, barwne akcenty na miejskich rondach, skwerach i w parkach. Dzięki swojej odporności na krótkotrwałą suszę oraz wysokim walorom dekoracyjnym jest chętnie wykorzystywany w projektach zieleni miejskiej, w tym w nasadzeniach o ograniczonej pielęgnacji. Łatwość wysiewu i stosunkowo niskie koszty produkcji materiału nasadzeniowego sprawiają, że jest to roślina ekonomicznie opłacalna, co dodatkowo sprzyja jej upowszechnianiu.
Na rynku ogrodniczym dostępnych jest coraz więcej odmian i mieszańców Arctotis grandis, które różnią się wysokością, intensywnością barw, szerokością płatków oraz tempem wzrostu. Hodowcy dążą do uzyskania form o jeszcze większej odporności na niekorzystne warunki atmosferyczne, a także o nietypowych kombinacjach kolorystycznych, takich jak płatki kremowo-różowe czy złocistożółte z kontrastującym, ciemnym środkiem. Dzięki temu każdy ogrodnik może dobrać odmianę najlepiej odpowiadającą jego potrzebom estetycznym i warunkom siedliskowym w ogrodzie.
Podsumowując, Arctotis grandis jest rośliną niezwykle interesującą zarówno z punktu widzenia botaniki, jak i praktyki ogrodniczej. Łączy w sobie egzotyczne pochodzenie, unikalną urodę kwiatostanów, stosunkowo niewielkie wymagania oraz istotną rolę w wspieraniu lokalnych populacji zapylaczy. Sadzony świadomie i umiejętnie pielęgnowany, odwdzięcza się długim, obfitym kwitnieniem, rozświetlając ogrody, tarasy i miejskie przestrzenie błękitno-białymi koszyczkami z ciemnym, intrygującym centrum, które przyciąga wzrok i zachęca do bliższego poznania tej niezwykłej rośliny.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o Arctotis grandis
Jakie warunki są najlepsze do uprawy Arctotis grandis?
Arctotis grandis najlepiej rośnie w miejscach w pełni nasłonecznionych, gdzie ma zapewnione co najmniej kilka godzin bezpośredniego światła dziennie. Podłoże powinno być lekkie, przepuszczalne, najlepiej piaszczysto-gliniaste, z dobrym drenażem, aby uniknąć zastoin wody. Roślina źle znosi ciężkie, mokre gleby oraz długotrwałe zacienienie, które prowadzi do słabego kwitnienia i wyciągania się pędów. W uprawie pojemnikowej warto stosować mieszankę ziemi uniwersalnej z dodatkiem piasku lub perlitu.
Czy Arctotis grandis jest rośliną wieloletnią czy jednoroczną?
W swoim naturalnym środowisku w południowej Afryce Arctotis grandis może zachowywać się jak bylina krótkowieczna, przetrwając kilka sezonów w sprzyjającym klimacie. W Polsce i większości regionów o klimacie umiarkowanym uprawiana jest jednak jako roślina jednoroczna, ponieważ nie znosi mrozu i ginie przy pierwszych silniejszych przymrozkach. Odnawia się z nasion wysiewanych co roku przez ogrodnika lub pozostawionych do samosiewu. Takie podejście ułatwia planowanie kompozycji rabatowych i dobór towarzyszących roślin.
Jak podlewać i nawozić Arctotis grandis, aby obficie kwitła?
Podlewanie powinno być umiarkowane – roślina nie lubi stale mokrej ziemi. Najlepiej podlewać ją dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża lekko przeschnie, unikając zarówno długotrwałego przesuszenia, jak i zalania. W czasie upałów i przy uprawie w donicach konieczne bywa częstsze nawadnianie. Nawożenie warto prowadzić nawozami do roślin kwitnących o umiarkowanej zawartości azotu, podawanymi co 2–3 tygodnie w okresie wegetacji. Nadmiar nawozów sprzyja rozwojowi liści kosztem kwiatów, więc lepiej zachować umiar.
Czy Arctotis grandis nadaje się na balkony i tarasy?
Arctotis grandis bardzo dobrze sprawdza się w uprawie pojemnikowej na balkonach, tarasach i loggiach, pod warunkiem że stanowisko jest słoneczne i osłonięte od silnych, wysuszających wiatrów. Roślina tworzy zwarte, efektowne kępy z licznymi kwiatami, które pięknie prezentują się w skrzynkach i donicach. Należy zapewnić jej donice z otworami odpływowymi, warstwę drenażu na dnie oraz lekkie, przepuszczalne podłoże. Regularne podlewanie i usuwanie przekwitłych koszyczków pozwala utrzymać ją w dobrej kondycji przez całe lato.
Jak rozmnażać Arctotis grandis z nasion i kiedy je wysiewać?
Rozmnażanie z nasion jest najprostszą metodą uprawy Arctotis grandis. Nasiona wysiewa się wczesną wiosną do skrzynek lub wielodoniczek, najlepiej w temperaturze około 18–20°C. Podłoże powinno być lekkie i wilgotne, ale nie mokre. Po wschodach należy zapewnić młodym roślinom dużo światła, by uniknąć ich wyciągania. Gdy siewki mają kilka liści, można je przepikować. W cieplejszych regionach nasiona można wysiewać także bezpośrednio do gruntu po ustąpieniu przymrozków, zachowując odpowiednie odstępy między roślinami.