Kleome karłowe (Cleome spinosa) to jedne z najbardziej oryginalnych roślin jednorocznych uprawianych w ogrodach. Ich eteryczne, pajęcze kwiatostany, długa pora kwitnienia oraz żywe barwy sprawiają, że coraz częściej pojawiają się w ogrodach naturalistycznych, rabatach bylinowych i miejskich nasadzeniach. Choć w Polsce wciąż są stosunkowo mało znane, na świecie uchodzą za niezastąpione rośliny strukturalne, nadające kompozycjom lekkości i egzotycznego charakteru. Poznanie ich pochodzenia, wymagań oraz możliwości zastosowania w ogrodzie pozwala lepiej wykorzystać potencjał tej niezwykłej rośliny.
Pochodzenie, zasięg występowania i systematyka
Kleome karłowe należą do rodzaju Cleome, który obejmuje kilkadziesiąt gatunków roślin zielnych i krzewinek. Przez długi czas rodzaj ten umieszczano w osobnej rodzinie Cleomaceae, powiązanej z kapustowatymi. Obecnie, zależnie od ujęcia systematycznego, bywa on łączony z rodziną Brassicaceae, co potwierdzają badania molekularne. Bliskie pokrewieństwo z kapustowatymi tłumaczy m.in. charakterystyczny kształt owoców przypominających łuszczyny.
Naturalny zasięg Cleome spinosa obejmuje przede wszystkim obszary tropikalne i subtropikalne Ameryki Południowej. Roślina ta pochodzi najprawdopodobniej z Brazylii, Paragwaju i północnej Argentyny, jednak w wyniku długotrwałej uprawy i introdukcji rozprzestrzeniła się także na inne regiony Ameryki Łacińskiej. W cieplejszym klimacie bywa lokalnie zadomowiona, lecz zwykle nie tworzy trwałych, ekspansywnych populacji. W Europie, w tym w Polsce, występuje wyłącznie jako roślina uprawna, niezimująca w gruncie.
W strefie międzyzwrotnikowej kleome może funkcjonować jako bylina, rosnąc kilka lat z rzędu. W klimacie umiarkowanym traktowana jest jednak jako roślina jednoroczna, wysiewana wiosną i ginąca z pierwszymi przymrozkami. Zdarza się, że w łagodniejszych regionach lub w pobliżu murów i ścian budynków pojawia się samosiew, lecz młode rośliny zwykle nie przetrwają zimy. Z tego powodu gatunek ten nie stanowi zagrożenia inwazyjnego dla lokalnej flory.
Na rodzimych terenach kleome zasiedla przede wszystkim słoneczne, ciepłe stanowiska: obrzeża lasów, nieużytki, nasłonecznione zbocza oraz skraje pól. Preferuje gleby stosunkowo przepuszczalne, o dobrej strukturze, które szybko się nagrzewają. Jest przystosowana do okresów krótkotrwałej suszy, co znajduje odzwierciedlenie także w warunkach uprawy ogrodowej.
Wygląd i cechy morfologiczne
Kleome karłowe wyróżniają się wyjątkowo dekoracyjnym pokrojem. Tworzą wyprostowane, silnie rozgałęzione pędy, które w przypadku odmian karłowych osiągają zazwyczaj od 40 do 80 cm wysokości. W porównaniu z tradycyjnymi, wysokimi odmianami kleome (osiągającymi nawet 120–150 cm) są znacznie bardziej zwarte i stabilne, co ułatwia ich wykorzystanie na standardowych rabatach.
Łodygi są sztywne, delikatnie kanciaste, często delikatnie owłosione i pokryte drobnymi kolcami lub szczecinkami. To właśnie od tych drobnych kolców wywodzi się nazwa gatunkowa spinosa. Mimo obecności ostek roślina nie jest szczególnie kłująca, jednak przy pracach pielęgnacyjnych warto uważać, aby nie drażnić skóry.
Liście kleome są dłoniasto złożone, najczęściej z 3–7 wąskich, lancetowatych listków. Na pędzie ułożone są skrętolegle, dzięki czemu cała roślina wydaje się lekka i ażurowa. Intensywna, żywozielona barwa liści dobrze kontrastuje z kolorami kwiatów, stanowiąc dla nich naturalne tło. W słonecznych warunkach liście zachowują zdrowy wygląd przez cały sezon, nie żółkną i nie zasychają nadmiernie od dołu, jak dzieje się u niektórych roślin jednorocznych.
Największą ozdobą kleome są niezwykłe kwiaty, zebrane w gęste, szczytowe grona. Każdy kwiat zbudowany jest z czterech płatków, osadzonych dość luźno, co nadaje im wyrazisty, lekko „motyli” wygląd. Charakterystyczną cechą są długie, nitkowate pręciki wystające daleko poza koronę. To właśnie one tworzą wrażenie pajęczej sieci, od której wzięła się angielska nazwa zwyczajowa spider flower. Z czasem, w miarę przekwitania części kwiatów i zawiązywania owoców, kwiatostan wydłuża się, pozostając jednak dekoracyjny aż do późnej jesieni.
Kwiaty kleome występują w różnych odcieniach różu, purpury, fioletu oraz bieli. Wiele odmian ma kwiatostany dwubarwne lub stopniowo przebarwiające się: pąki mogą być ciemniejsze, a w pełni rozwinięte kwiaty jaśniejsze, co zwiększa efekt dekoracyjny. U form karłowych barwy są zwykle bardzo intensywne, a roślina kwitnie obficiej, choć kwiaty bywają nieco mniejsze niż u wysokich odmian.
Owoce kleome przyjmują postać długich, wąskich torebek przypominających łuszczyny, zwisających lub odstających na boki. Tworzą one dodatkowy efekt graficzny, szczególnie pod koniec sezonu, gdy część kwiatów nadal kwitnie, a pomiędzy nimi rozwijają się już zielone strączki. Wewnątrz znajdują się liczne nasiona, stosunkowo drobne, lecz bardzo żywotne. To właśnie dzięki nim roślina łatwo daje samosiew, o ile warunki pogodowe sprzyjają dojrzewaniu nasion.
Warto wspomnieć również o zapachu. Liście i pędy kleome mają delikatny, charakterystyczny aromat, który nie każdemu odpowiada. Jest on szczególnie wyczuwalny przy dotykaniu rośliny, np. podczas cięcia przekwitłych kwiatostanów. Z drugiej strony zapach ten bywa postrzegany jako atut – ma zniechęcać część roślinożernych szkodników oraz niektóre ssaki.
Warunki uprawy i wymagania środowiskowe
Kleome karłowe najlepiej rosną w pełnym słońcu. Stanowisko powinno być jasne, ciepłe, osłonięte od silnych wiatrów, które mogłyby łamać pędy i niszczyć delikatne kwiatostany. W cieniu lub półcieniu rośliny stają się wyciągnięte, słabiej kwitną, a ich pokrój traci na zwartości. Z tego względu nie są to rośliny do ciemnych zakątków ogrodu, ale do miejsc eksponowanych, dobrze nasłonecznionych.
Podłoże powinno być żyzne, umiarkowanie wilgotne, lecz jednocześnie przepuszczalne. Zbyt ciężkie, zlewne gleby mogą prowadzić do gnicia korzeni, zwłaszcza w chłodniejsze, deszczowe wiosny. Jednocześnie całkowicie jałowe, piaszczyste podłoża, pozbawione materii organicznej, ograniczą wzrost i kwitnienie. Najlepsze są gleby próchniczne, lekko gliniasto-piaszczyste, dobrze uprawione i spulchnione przed sadzeniem.
Kleome wykazują stosunkowo dobrą tolerancję na przejściową suszę. Ich system korzeniowy sięga głębszych warstw gleby, co pozwala roślinie radzić sobie z brakiem opadów przez kilka dni. Mimo to w warunkach ogrodowych warto zapewnić im umiarkowane, regularne podlewanie, szczególnie w okresie ukorzeniania i w czasie intensywnego kwitnienia. Stałe, lekkie przesuszenie może ograniczyć liczbę tworzących się kwiatów.
Wrażliwość na niskie temperatury jest jednym z głównych ograniczeń uprawy kleome w naszym klimacie. Nasiona wysiewa się zwykle w marcu–kwietniu pod osłonami, a rośliny wysadza na miejsce stałe dopiero po ustąpieniu przymrozków – najczęściej w drugiej połowie maja. Silniejszy spadek temperatury poniżej 0°C może uszkadzać liście i młode pędy, a przy dłuższym utrzymaniu mrozu – prowadzić do zamierania całych roślin.
Co ważne, kleome nie lubią silnego przesadzania z odsłanianiem korzeni. Z tego powodu zaleca się wysiew części nasion w wielodoniczki lub małe doniczki, aby podczas sadzenia do gruntu nie naruszać bryły korzeniowej. Pozwala to uzyskać zdrowe, silne egzemplarze, szybciej wchodzące w fazę kwitnienia.
Nawożenie kleome powinno być prowadzone z umiarem. Roślina dobrze reaguje na regularne, ale niezbyt intensywne dokarmianie nawozami wieloskładnikowymi, najlepiej o podwyższonej zawartości potasu i fosforu. Zbyt wysokie dawki azotu sprzyjają bujnemu wzrostowi części zielonych kosztem kwitnienia – roślina staje się wtedy bardziej „liściasta”, a kwiaty pojawiają się później i w mniejszej liczbie. W uprawie amatorskiej zwykle wystarcza wzbogacenie gleby kompostem przed sadzeniem oraz ewentualne 1–2 nawożenia pogłówne w sezonie.
Rozmnażanie z nasion i uprawa w ogrodzie
Kleome karłowe rozmnaża się wyłącznie z nasion, co czyni ją typową rośliną jednoroczną w klimacie umiarkowanym. Nasiona są dość drobne, jednak charakteryzuje je dobra zdolność kiełkowania, jeśli zostały prawidłowo przechowane. Można je nabyć w sklepach ogrodniczych lub pozyskać samodzielnie z własnych roślin. W tym drugim przypadku należy pamiętać, że odmiany mieszańcowe nie zawsze powtarzają cechy roślin matecznych.
W celu przyspieszenia kwitnienia nasiona wysiewa się wczesną wiosną do pojemników, skrzynek lub wielodoniczek. Podłoże powinno być lekkie, przepuszczalne, najlepiej mieszanka ziemi ogrodowej z dodatkiem torfu i piasku. Nasiona wysiewa się płytko, lekko przysypując cienką warstwą ziemi lub piasku, a następnie delikatnie zrasza. Kiełkowanie trwa zazwyczaj 10–20 dni, w zależności od temperatury – optymalnie wynosi ona 18–22°C.
Po wschodach siewki wymagają jasnego stanowiska, aby nie wyciągały się nadmiernie. W razie potrzeby można je przepikować do osobnych doniczek, starając się nie uszkodzić delikatnych korzeni. Na miejsce stałe rośliny wysadza się dopiero wtedy, gdy minie ryzyko przymrozków, zwykle po 15 maja. Rozstawa zależy od odmiany, ale dla form karłowych najczęściej zaleca się 25–35 cm między roślinami. Gęstszy siew da efekt zwartej plamy, lecz może sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych przy wilgotnej pogodzie.
Możliwy jest także siew bezpośrednio do gruntu w maju, gdy gleba się ogrzeje. Metoda ta jest mniej pracochłonna, ale kwitnienie rozpocznie się później – zwykle dopiero w lipcu. Nasiona wysiewa się w rzędy lub gniazdowo, po kilka sztuk w jednym miejscu, a po wschodach przerywa, pozostawiając najsilniejsze siewki. W latach o chłodnej, mokrej wiośnie wschody mogą być opóźnione, dlatego w naszym klimacie częściej wybiera się produkcję rozsady.
Kleome nie wymaga skomplikowanych zabiegów pielęgnacyjnych. W pierwszych tygodniach po posadzeniu najważniejsze jest regularne odchwaszczanie i delikatne podlewanie. Gdy rośliny się rozrosną, same zacieniają glebę, ograniczając rozwój chwastów. Dobrze reagują na ściółkowanie, np. kompostem lub korą, co sprzyja utrzymaniu wilgoci w glebie i stabilizuje jej temperaturę.
Usuwanie przekwitłych kwiatostanów może przedłużyć okres intensywnego kwitnienia, choć nawet bez tego zabiegu kleome zwykle kwitną bardzo długo. Wysokie odmiany niekiedy wymagają palikowania, natomiast formy karłowe dzięki zwartej budowie i mocnym pędom radzą sobie bez podpór, nawet na bardziej wietrznych stanowiskach.
Zastosowanie w ogrodnictwie i kompozycjach roślinnych
Najważniejszą rolą kleome karłowych jest funkcja dekoracyjna. Ich niepowtarzalne, ażurowe kwiatostany wprowadzają do kompozycji element lekkości i ruchu. Doskonale sprawdzają się na rabatach bylinowych jako rośliny w środkowym planie, gdzie stanowią przejście między niskimi gatunkami okrywowymi a wyższymi bylinami czy krzewami. Tworzą także efektowne plamy barwne w nasadzeniach jednorocznych, szczególnie w ogrodach naturalistycznych i preriowych.
Ze względu na długi okres kwitnienia – od czerwca do pierwszych przymrozków – kleome są cenione w ogrodach miejskich i parkach. Dobrze znoszą warunki miejskie, w tym podwyższoną temperaturę, okresowe przesuszenie i zanieczyszczenie powietrza. Nadają się do obsadzania reprezentacyjnych klombów, kwietników dywanowych w nowoczesnej odsłonie oraz dużych donic i pojemników ustawianych na placach czy przy wejściach do budynków.
W kompozycjach kolorystycznych kleome karłowe można łączyć z wieloma innymi gatunkami. Odmiany o białych kwiatach rozjaśniają rabaty, szczególnie wieczorem i o zmierzchu, kiedy delikatne płatki mocno odbijają resztki światła. Forma różowa i purpurowa pięknie komponuje się z bylinami o chłodnym ulistnieniu, np. z szałwiami, kocimiętką, lawendą czy perowskią. Kontrastowe zestawienia z roślinami o żółtych lub pomarańczowych kwiatach (rudbekie, nachyłki, aksamitki) wprowadzają energię i dynamikę.
Ciekawym zastosowaniem kleome jest rola rośliny tła dla gatunków o wyrazistym pokroju, takich jak dalie, kanny, wysokie trawy ozdobne czy słoneczniki. Pajęcze kwiatostany kleome łagodzą ostre linie i masywność większych roślin, nadając całości bardziej harmonijny charakter. Może ona również funkcjonować jako „ekran” częściowo przesłaniający mniej estetyczne elementy ogrodu, np. kompostownik czy ogrodzenie siatkowe.
Odmiany karłowe nadają się znakomicie do uprawy w dużych pojemnikach na tarasach i balkonach. Wymagają wówczas odpowiednio żyznego podłoża, stabilnych donic oraz systematycznego podlewania, ale odwdzięczają się spektakularnym efektem. W kompozycjach pojemnikowych można je łączyć z niskimi trawami ozdobnymi, pelargoniami rabatowymi, werbeną ogrodową, żeniszkiem meksykańskim czy petuniami, uzyskując bogate, wielowarstwowe układy.
Kleome ma również zastosowanie jako roślina miododajna. Jej kwiaty są chętnie odwiedzane przez pszczoły, trzmiele oraz motyle, zwłaszcza w ciepłe, słoneczne dni. Długo utrzymujące się kwiatostany stanowią cenne źródło nektaru i pyłku, co czyni ją wartościowym elementem ogrodów przyjaznych zapylaczom. Sadzenie kleome w pobliżu warzywników czy sadów może pośrednio wspierać zapylanie innych roślin użytkowych.
Ciekawostki, odmiany i znaczenie w kulturze ogrodniczej
Choć w Polsce kleome nie ma długiej tradycji uprawy, w wielu krajach świata znana jest od dziesięcioleci. Szczególną popularność zdobyła w ogrodach amerykańskich i brytyjskich już w XIX wieku, kiedy zaczęto doceniać jej egzotyczny wygląd i zdolność do tworzenia efektownych, wysokich rabat. Dopiero potem pojawiły się formy karłowe, hodowane z myślą o mniejszych ogrodach i donicach.
W handlu dostępnych jest wiele odmian, różniących się wysokością, barwą i intensywnością krzewienia. Tradycyjne wysokie mieszańce, takie jak seria Queen, sięgają nawet 150 cm, natomiast nowoczesne serie Compact lub Sparkler tworzą niższe, bardziej zwarte rośliny. To właśnie one najczęściej określane są mianem kleome karłowych i polecane do standardowych nasadzeń rabatowych.
Interesującą cechą kleome jest stopniowa zmiana koloru kwiatostanu wraz z upływem czasu. Poszczególne kwiaty rozwijają się i przekwitają w różnym tempie, więc na jednej roślinie można jednocześnie obserwować pąki, świeżo rozkwitłe kwiaty i dojrzewające owoce. Dzięki temu roślina niemal nigdy nie wygląda jednolicie – cały czas coś się na niej dzieje, co przyciąga wzrok i zainteresowanie obserwatora.
W niektórych regionach świata kleome uchodzi za roślinę o znaczeniu użytkowym. Gatunki pokrewne, takie jak Cleome gynandra, są uprawiane jako warzywa liściowe, wykorzystywane w kuchni lokalnej, a także w medycynie ludowej. Liściom przypisuje się właściwości przeciwzapalne i wzmacniające. Samą kleome karłową traktuje się głównie jako roślinę ozdobną, choć jej pokrewieństwo z gatunkami jadalnymi budzi zainteresowanie botaników i hodowców.
W kulturze ogrodniczej kleome symbolizuje lekkość, ulotność i swobodę. Jej pajęcze, subtelne kwiaty przywołują skojarzenia z mgłą, tańczącym dymem lub skrzydłami egzotycznych owadów. Z tego powodu chętnie wykorzystuje się ją w ogrodach inspirowanych naturą, gdzie dominują rośliny o swobodnym, nieformalnym pokroju. Doskonale wpisuje się w trend ogrodów dzikich, preriowych oraz łąk kwietnych, stanowiąc pomost między tradycyjną rabatą a spontaniczną roślinnością.
Ciekawostką jest również to, że kleome potrafi zmieniać nieco swoje zachowanie w zależności od warunków środowiskowych. W cieplejszym klimacie może szybciej osiągać większe rozmiary, wcześniej kwitnąć i wydawać więcej nasion. W chłodniejszym – rośnie wolniej, ale dłużej utrzymuje zwartą formę. Dzięki temu ogrodnicy w różnych strefach klimatycznych mogą nieco inaczej wykorzystywać jej potencjał kompozycyjny.
Choroby, szkodniki i problemy w uprawie
Kleome karłowe uchodzą za rośliny stosunkowo odporne, jednak nie są całkowicie wolne od problemów. W sprzyjających warunkach rosną zdrowo i obficie kwitną, lecz przy nadmiernej wilgoci, zagęszczeniu nasadzeń lub błędach uprawowych mogą pojawić się choroby grzybowe. Do najczęstszych należą plamistości liści i szara pleśń, które ujawniają się poprzez brązowiejące plamy, zasychanie brzegów liści i naloty grzybni na obumarłych częściach roślin.
Zapobieganie chorobom opiera się przede wszystkim na zapewnieniu odpowiedniej cyrkulacji powietrza, unikania zbyt gęstych nasadzeń i podlewania bez moczenia liści, najlepiej rano lub wczesnym popołudniem. Ściółkowanie podłoża ogranicza rozbryzgiwanie wody z cząstkami gleby, co zmniejsza ryzyko infekcji. W razie potrzeby usuwa się porażone fragmenty roślin, aby nie stanowiły źródła rozprzestrzeniania się patogenów.
Jeśli chodzi o szkodniki, kleome rzadko jest intensywnie atakowana. Sporadycznie mogą pojawiać się mszyce, szczególnie na młodych pędach i wierzchołkach wzrostu. Żerowanie mszyc prowadzi do zniekształceń liści i osłabienia roślin. W razie zauważenia ich obecności można zastosować mechaniczne zmywanie wodą, preparaty na bazie mydła potasowego lub inne środki dopuszczone w ogrodnictwie amatorskim. Zwykle jednak problem jest ograniczony i nie wymaga intensywnej ochrony chemicznej.
Rzadkim, lecz możliwym problemem są uszkodzenia powodowane przez ślimaki, szczególnie w fazie młodych siewek. Ślimaki mogą podgryzać liścienie i pierwsze liście właściwe, powodując zahamowanie wzrostu lub całkowite zniszczenie roślin. Warto zatem w okresach wilgotnej wiosny stosować metody ochrony przed ślimakami – bariery mechaniczne, pułapki czy przemyślane gospodarowanie wilgocią w ogrodzie.
Nadmierne nawożenie azotem, jak już wspomniano, może być pośrednią przyczyną problemów. Zbyt bujnie rosnące rośliny mają delikatniejsze tkanki, bardziej podatne na choroby i uszkodzenia mechaniczne. Ponadto nadmiernie wybujały pokrój psuje efekt dekoracyjny, zwłaszcza u odmian karłowych, które powinny zachowywać kompaktową formę. Z tego względu lepiej stosować nawożenie umiarkowane, ale systematyczne, niż jednorazowe, wysokie dawki.
Podsumowanie – dlaczego warto uprawiać kleome karłowe
Kleome karłowe to rośliny, które wnoszą do ogrodu element niepowtarzalności i egzotycznego uroku. Ich finezyjne kwiatostany, długie, pajęcze pręciki oraz bogata paleta barw sprawiają, że trudno pomylić je z jakimkolwiek innym gatunkiem. Pomimo pozornego wrażenia delikatności są to rośliny stosunkowo wytrzymałe, dobrze znoszące okresowe przesuszenia i wysokie temperatury, co czyni je wartościowym wyborem na coraz gorętsze lata.
Łatwość rozmnażania z nasion, możliwość wykorzystania zarówno w gruncie, jak i w dużych pojemnikach, a także przydatność w ogrodach przyjaznych zapylaczom przemawiają za szerszym wprowadzeniem kleome do uprawy. Odmiany karłowe szczególnie dobrze sprawdzają się w ogrodach przydomowych, na balkonach i tarasach, gdzie nie ma miejsca na wysokie, ekspansywne rośliny. Dają efekt bogatego, wielowymiarowego kwitnienia przy stosunkowo niewielkim nakładzie pracy.
Dla ogrodników ceniących oryginalność, naturalistyczny styl i rośliny o wyrazistym charakterze kleome karłowe mogą stać się nieodłącznym elementem corocznych nasadzeń. Łącząc urodę kwiatów, lekkość pokroju i przyjazność dla owadów zapylających, wpisują się w nowoczesne trendy ogrodnicze, które łączą estetykę z troską o bioróżnorodność.
FAQ – Kleome karłowe (Cleome spinosa)
Jak długo kwitną kleome karłowe i kiedy najlepiej je wysiewać?
Kleome karłowe zwykle rozpoczynają kwitnienie w czerwcu lub na początku lipca i utrzymują kwiaty aż do pierwszych jesiennych przymrozków. Aby uzyskać możliwie wczesne kwitnienie, najlepiej wysiać nasiona w marcu–kwietniu pod osłonami, np. w inspekcie lub w domu, a następnie wysadzić rozsadę do gruntu po 15 maja. Wysiew bezpośrednio do gruntu w maju jest również możliwy, ale kwitnienie przesunie się na późniejsze tygodnie lata.
Czy kleome karłowe nadają się na balkony i do uprawy w donicach?
Odmiany karłowe bardzo dobrze sprawdzają się w dużych donicach i skrzyniach balkonowych, szczególnie na stanowiskach słonecznych i ciepłych. Ważne jest zastosowanie stabilnych, dość głębokich pojemników oraz żyznego, przepuszczalnego podłoża. Rośliny wymagają wtedy regularnego podlewania i umiarkowanego nawożenia, ponieważ ograniczona ilość ziemi szybciej się przesusza i wyczerpuje. W dobrze dobranej kompozycji kleome stanowią efektowny, dominujący akcent roślinny.
Czy kleome karłowe są odporne na mróz i mogą zimować w ogrodzie?
Kleome karłowe są roślinami ciepłolubnymi i w naszym klimacie nie zimują w gruncie. Nawet lekkie przymrozki mogą spowodować uszkodzenia liści, a dłuższe spadki temperatury poniżej zera prowadzą do zamierania całych roślin. Dlatego traktuje się je jako rośliny jednoroczne: wysiewane wiosną, kwitnące latem i jesienią, a ginące wraz z nastaniem chłodów. W cieplejszych krajach mogą zachowywać się jak krótkowieczne byliny, lecz w Polsce taka uprawa nie ma praktycznego zastosowania.
Czy kleome karłowe można rozmnażać z własnych nasion?
Rośliny kleome wytwarzają liczne nasiona, które łatwo dojrzewają i nadają się do wysiewu w kolejnym sezonie. Można je zebrać z zaschniętych torebek nasiennych pod koniec lata lub jesienią, następnie dosuszyć i przechować w suchym, chłodnym miejscu. Warto jednak pamiętać, że wiele dostępnych w sprzedaży odmian to mieszańce, dlatego rośliny wyrosłe z własnych nasion mogą różnić się wysokością czy barwą kwiatów od form matecznych. Mimo to samodzielny wysiew bywa ciekawym doświadczeniem ogrodniczym.
Jakie rośliny najlepiej łączyć z kleome na rabatach?
Kleome karłowe świetnie komponują się z bylinami i jednorocznymi roślinami o lekkim, naturalistycznym pokroju. Dobrze wyglądają w towarzystwie szałwii, kocimiętki, werbeny patagońskiej, rudbekii, nachyłków, a także średniej wysokości traw ozdobnych, jak rozplenice czy proso rózgowate. Odmiany białe znakomicie rozjaśniają rabaty, podczas gdy różowe i purpurowe tworzą piękne kontrasty z żółtymi i pomarańczowymi kwiatami. Kluczem jest zapewnienie kleome słonecznego miejsca i niezbyt gęstego nasadzenia.